www.dooasia.com >
เมืองไทยของเรา >
เมืองเก่าของไทย
เมืองเก่าของไทย
นครประวัติศาสตร์
พระประแดงแหล่งชนรามัญ
เมืองพระประแดงเดิมมีประวัติศาสตร์เก่าแก่มาก่อนปี พ.ศ.๑๑๐๐ เคยเป็นที่อยู่ของชาวละว้า
ต่อมาเมื่อขอมเข้ามาปกครอง ก็สร้างเมืองและโบราณวัตถุ สำคัญไว้เป็นจำนวนมาก
ในอดีตพระประแดงเป็นเมืองปากแม่น้ำ ขอมใช้เป็นเมืองหน้าด่าน
เมื่อขอมเสื่อมอำนาจ ไทยได้สถาปนาอาณาจักรสุโขทัย และอาณาจักรอยุธยามาตามลำดับ
พระประแดงก็ยังคงเป็นเมืองด่านชั้นใน ทางทิศใต้
เมืองพระประแดง ลดความสำคัญลงในรัชสมัยพระเจ้าทรงธรรม (พ.ศ.๒๑๖๓ - พ.ศ.๒๑๘๑)
โดยได้โปรดเกล้า ฯ ให้สร้างเมืองสมุทรปราการเป็นเมืองปากน้ำแทน และพระประแดงก็ถูกยุบในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ได้มีการสร้างเมืองนครเขื่อนขันธ์ที่
ปากลัด
และได้โปรดเกล้า ฯ ให้ครอบครัวมอญ พวกพระยาเจ่งจากเมืองปทุมธานี กว่าสามร้อยคนไปอยู่
บุตรหลานพระยาเจ่งซึ่งเป็นต้นตระกูลคชเสนี ได้เป็นเจ้าเมืองนครเขื่อนขันธ์มาถึงเก้าคน
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้โปรดเกล้า ฯ ให้เปลี่ยนชื่อนครเขื่อนขันธ์
เป็นจังหวัดพระประแดง
![](samutprakan23.jpg)
ย่านประวัติศาสตร์ปากน้ำ
เมืองสมุทรปราการเป็นเมืองปากแม่น้ำเจ้าพระยา คอยป้องกันข้าศึกไม่ให้เข้ามารุกรานเมืองหลวง
ทางปากแม่น้ำมาตั้งแต่สมัยอยุธยา
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเสริมสร้างให้เกิดเอกลักษณ์ของไทยไว้ที่ปากน้ำ
ต่อจากพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ต้นราชวงศ์จักรีคือ เสริมพระสมุทรเจดีย์ให้สูงสง่าให้เป็นที่ประทับใจ
แก่ผู้พบเห็นทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ เมื่อเดินทางมาสู่ประเทศไทยทางปากน้ำ
นอกจากนั้นยังโปรดเกล้า ฯ ให้สร้างพระที่นั่งและอาคารต่าง ๆ ที่เมืองนี้
ตัวเมืองชั้นในในอดีต มีพื้นที่ประมาณ ๓๖๐ ไร่ ในต้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ได้มีผู้คนเข้ามาอาศัยทำมาหากิน แม้แต่คนจีนก็อาศัยอยู่ในพื้นที่ไม่เกิน ๕
ไร่ แต่ไม่ให้กรรมสิทธิในที่ดิน ต่อมาในปี พ.ศ.๒๔๘๔ เกิดไฟไหม้ปากน้ำ
ในปี พ.ศ.๒๔๘๕ จึงมีผู้คนเข้าถือครองที่ดิน ปี พ.ศ.๒๕๐๐ จึงเปลี่ยนจาก
นส.๓ เป็นโฉนด แต่พื้นที่ส่วนใหญ่ยังเป็นที่ราชพัสดุ
พระที่นั่งสมุทาภิมุข
ใช้เป็นท้องพระโรงสำหรับออกว่าราชการ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระที่นั่งสุขไสยาสน์
ใช้สำหรับเป็นที่ทรงธรรมและบรรทม
พระตำหนักนาฎนารีภิรมย์
ใช้เป็นตำหนักที่พักของนางสนมกำนัล ที่ตามเสด็จ
โรงสัณฐาคาร
ใช้เป็นโรงมหรสพ
โรงศึกษาสงคราม
เป็นโรงที่พักทหาร
ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานพระที่นั่งสมุทาภิมุข
เป็นศาลากลางจังหวัดสมุทรปราการ และที่ว่าการอำเภอเมือง ฯ ส่วนพระที่นั่งสุขไสยาสน์
ให้เป็นที่ทำการไปรณีย์ โทรเลข โทรศัพท์แห่งแรกของประเทศสยาม เมื่อปี
พ.ศ.๒๔๒๑
สิ่งก่อสร้างและย่านประวัติศาสตร์ของเมืองสมุทรปราการ ปัจจุบันไม่เหลือซากให้เห็น
แหล่งอุตสาหกรรม
ปัจจุบันจังหวัดสมุทรปราการเป็นแหล่งอุตสาหกรรมที่สำคัญแห่งหนึ่งของประเทศไทย
รองลงมาจากกรุงเทพ ฯ
สถาปัตยกรรมดีเด่น
พระสมุทรเจดีย์
เป็นสถาปัตยกรรมที่เป็นสัญลักษณ์ของจังหวัด เริ่มสร้างในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
ตั้งอยู่ที่ตำบลบางปลากด อำเภอพระสมุทรเจดีย์ ชาวบ้านเรียก พระเจดีย์กลางน้ำ
ในการถวายพระเพลิงศพของพระองค์ เจ้าอนุเวียงจันทร์มาช่วยงาน พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้า
ฯ ได้โปรดเกล้า ฯ ให้เกณฑ์ชาวเวียงจันทน์ผลัดละ ๑,๐๐๐ คน ไปตัดต้นตาลจากเมืองสุพรรณบุรี
และเมืองเพชรบุรี มาทำเป็นรากฐานองค์พระสมุทรเจดีย์
ในปี พ.ศ.๒๓๘๐ ได้โปรดเกล้า ฯ ให้สร้างพระมหาเจดีย์ขึ้นตามแบบที่เขียน
เมื่อสร้างเสร็จเป็นพระเจดีย์ทรงย่อมุมไม้สิบสอง ฐานกว้าง ๑๐ วา
สูง ๙ ศอก ยางเหลี่ยมละ ๕ วา สูง ๒ ศอกคืบ หน้ากระดานองค์พระเจดีย์สูง
๙ วา ๓ ศอก พร้อมสร้างศาลารายสี่หลัง เป็นเก๋งจีน รวมค่าก่อสร้าง ๑๓๓
ชั่ง ๑๐ ตำลึง ๙ บาท ใช้เวลาสร้าง ๒๑๑ วัน บรรจุพระบรมสารีริกธาตุที่คอระฆังขององค์พระสมุทรเจดีย์
ในปี พ.ศ.๒๔๐๓ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้โปรดเกล้า ฯ ให้ถ่ายแบบเจดีย์ลอมฟาง
มาจากกรุงศรีอยุธยามาสวมทับพระเจดีย์องค์เดิม จนมีความสูงเพิ่มขึ้นเป็น ๑๙
วา ๒ ศอกคืบ และให้สร้างพระวิหารใหม่หันหน้าออกทะเล สร้างพระเจดีย์สี่องค์
พระแท่นสำหรับวางเครื่องบูชา หอระฆังและหอเทียนอย่างละ ๑ คู่ เป็นเงิน
๕๘๘ ชั่ง
ลักษณะองค์พระสมุทรเจดีย์ เป็นเจดีย์ทรงกลมฐานล่างย่อมุมไม้สิบสอง ต้นแบบเป็นอย่างสุโขทัย
เพิ่มเติมอย่างรัตนโกสินทร์ รอบนอกเป็นกำแพงแก้ว มีช่องทางเดินสำหรับทำทักษิณาวรรต
ฐานล่างเจาะเป็นซุ้มช่อง ๔๐ ช่อง แต่ละช่องมีช้างเผือกยืนหันหน้าออก บันไดทางขึ้นสู่ชั้นที่
๒ และ ๓ อยู่ทางด้านทิศตะวันตก และตะวันออก ส่วนมุมทั้งสี่เป็นเจดีย์รูปพระเกี้ยว
ชั้นนี้มีทางเดินโดยรอบองค์พระเจดีย์ ที่ฐานพระเจดีย์ชั้นนี้มีซุ้มจระนำ
ขึ้นไปเป็นฐานล่างของพระเจดีย์ทรงกลม นับแต่ฐานบัวคว่ำบัวหงาย ขึ้นไปถึงองค์ระฆัง
เสาหาน ปล้องไฉน ส่วนยอดสุดตรงหยาดน้ำค้าง สร้างอย่างได้สัดส่วนสวยงาม
รูปปั้น อนุสาวรีย์
พระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ขนาดเท่าองค์จริง ประทับยืนบนแท่นหินอ่อน ตั้งอยู่ในบริเวณศาลากลางจังหวัดริมแม่น้ำเจ้าพระยา
สร้างเสร็จเมื่อปี พ.ศ.๒๕๑๕ ทางการจังหวัดจัดให้มีพิธีวางพวงมาลา เป็นประจำทุกปี
ในวันที่ ๒๓ ตุลาคม
![](samutprakan26.jpg)
พระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
สร้างขึ้นเพื่อเน้นความสืบเนื่องของป้อมพระจุลจอมเกล้า ฯ เมื่อปี พ.ศ.๒๕๓๕
องค์พระบรมรูป สูง ๔.๒๐ เมตร หรือสองเท่าของพระองค์จริง ทรงฉลองพระองค์เครื่องแบบเต็มยศจอมพลเรือ
สวมพระมาลา ส่วนฐานพระบรมรูปมีขนาด ๙๓๕ ตารางเมตร มีสระน้ำขนาดใหญ่อยู่เบื้องหน้า
ใช้งบประมาณ ๓๒ ล้านบาท
ใต้ฐานพระบรมราชานุสาวรีย์ด้านหลังเป็นห้องโถง ปรับอากาศขนาดใหญ่ ใช้แสดงนิทรรศการเกี่ยวกับประวัติความเป็นมา
เกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของการสร้างป้อม ในเมืองสมุทรปราการ จำนวน ๒๑ แห่ง
มีหุ่นจำลอง การยุทธนาวีในเหตุการณ์ ร.ศ.๑๑๒ ที่กองเรือฝรั่งเศสรุกรานไทย
![](samutprakan27.jpg)
พระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
พระบรมรูปประทับนั่งในเครื่องทรงพระมหากษัตริย์ บนพระที่นั่งกง สร้างด้วยสำริด
น้ำหนัก ๕๗๐ กิโลกรัม จัดแท่นที่ประทับไว้ในศาลาทรงยุโรป ด้านทิศเหนือของพระสมุทรเจดีย์
แท่นฐานพระบรมราชานุสาวรีย์เป็นหินอ่อน ยาว ๑๓๒ เซนติเมตร กว้าง ๙๗
เซนติเมตร สูง ๑๖๐ เซนติเมตร ประทับนั่งผินพระพักตร์ทอดพระเนตร ออกไปทางปากอ่าวไทย
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จ ฯ แทนพระองค์ทำพิธีเปิดพระบรมราชานุสาวรีย์
เมื่อปี พ.ศ.๒๕๓๙
สิ่งสำคัญคู่บ้านคู่เมือง
ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองสมุทรปราการ
ได้มีพิธีฝังหลักเมือง เมื่อปี พงศ.๒๓๖๒ ศาลหลักเมืองเดิม เป็นอาคารทรงไทย
ต่อมาได้ชำรุดทรุดโทรม จึงได้มีการเปลี่ยนรูปแบบจากเดิม มาเป็นแบบศาลเจ้าพ่อของจีน
เจ้าพ่อในศาลหลักเมืองเป็นรูปปั้น ขุนนางจีนโบราณในเครื่องแต่งกายเต็มยศ
เสาหลักเมือง อยู่ทางเบื้องซ้ายของเจ้าพ่อหลักเมือง เป็นไม้กลึงกลมสูงประมาณ
หกศอกเศษ ยอดเสากลึงเป็นดุม ลดหลั่น ยอดเป็นพุ่มแหลมเป็นอย่างไทย แต่มีการแกะสลักเป็นมังกรพันเสาหลักเมืองขึ้นไป
![](samutprakan29.jpg)
ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองพระประแดง
ทำพิธีฝังอาถรรพ์หลักเมือง เมื่อปี พ.ศ.๒๓๕๘ ปัจจุบันศาลนี้มีผู้ดูแลเป็นชาวจีน
บรรยากาศจึงเป็นแบบจีน ไม่มีความเป็นมอญเหลืออยู่ มีแต่เพียงรูปบูชา
เป็นรูปพระพิฆเนศ ซึ่งคงจะให้สอดคล้องกับนามของพระยาเจ่ง ที่แปลว่า ช้าง
![](samutprakan30.jpg)
ศาลพระเสื้อเมือง
ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของทางเข้าตลาดสดพระประแดง ภายในศาลมีพระพุทธรูปปางห้ามญาติประดิษฐานอยู่
เดิมศาลแห่งนี้เคยใช้เป็นที่สาบานตน และปฏิญาณตนของทหารในกองทัพเรือที่ ๓
ต่อมามีการรื้อป้อมที่อยู่รอบ ๆ ออกไป
ต่อมาศาลพระเสื้อเมืองชำรุดไปมากจึงได้มีการเรี่ยไรเงินทางงภาคเอกชนร่วมกับทางราชการ
สร้างศาลขึ้นมาใหม่ตามแบบของกรมศิลปากร
![](http://www.tv5.co.th/service/mod/heritage/nation/oldcity/samutprakan31.jpg)
เครื่องบินบนเรือรบหลวงแม่กลอง
เรือรบหลวงแม่กลองซึ่งปลดประจำการแล้วได้นำไปตั้งเป็นพิพิธภัณฑ์กลางแจ้ง ณ
ป้อมพระจุล ฯ บนเรือรบหลวงแม่กลอง จะมีเครื่องบินทะเลสีขาวตั้งอยู่กลางลำเรือ
เครื่องบินลำนี้เรียกว่า บรน.๑ ได้มาจากการบริจาคเงินของชาวเมืองสมุทรปราการ
ได้มาเป็นเงิน ๓๗๗,๐๐๐ บาท ซื้อจากประเทศญี่ปุ่น เมื่อปี พ.ศ.๒๔๘๓ เนื่องจากช่วงเวลานั้นไทยกับฝรั่งเศสมีกรณีพิพาทอินโดจีน
บรน.๑ เป็นเครื่องบินทะเลเครื่องยนต์เดียว ใช้ใบพัด มีสองที่นั่ง สำหรับนักบินและพลปืนหลัง
กว้าง ๙.๕๕ เมตร ยาว ๘.๑๐ เมตร สูง ๘.๑๐ เมตร น้ำหนัก ๑,๑๔๘ กิโลกรัม บรรทุกน้ำหนักได้
๒๗๓ กิโลกรัม บรรจุเชื้อเพลิงได้ ๒๕๐ ลิตร ความเร็วสูงสุด ๑๗๕ ไมล์ทะเลต่อชั่วโมง
บินได้นาน ๕ ชั่วโมง เพดานบิน ๔,๙๐๐ เมตร พิสัยบิน ๒๕๒ และ ๔๐๐ ไมล์ทะเล อาวุธประจำเครื่องบินปืนกลขนาด
๗.๗ มิลลิเมตร อยู่ทางส่วนหัวของเครื่องบิน และมีปืนหลังอีก ๑ กระบอก
|